Թիվ 12/152/, դեկտեմբերի 28, 2016թ.


 

12

Շարունակել կարդալ →

ՀԱՐՍԱՆԵԿԱՆ  ԱՐԱՐՈՂԱԿԱՐԳԻ  ԱՐՏԱՑՈԼՈՒՄԸ  ԿԵՆԱՑ ԾԱՌԻ ՊԱՏԿԵՐՆԵՐՈՒՄ


ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ  ԷՋԵՐԻՑ

Հայկական զարդարվեստն ունենալով հազարամյակների պատմություն և զարգանալով ու բազմաբնույթ պատկերներ ընդունելով, դարերի ընթացքում իր մեջ մարմնավորել է այն բոլոր իղձերն ու երազանքները, որոնք արտահայտվել են ժողովրդական բանահյուսության մեջ: Դրանցում յուրահատուկ տեղ է հատկացվել հարսանեկան արարողակարգին: Ուսումնասիրելով զարդարվեստի տարբեր պատկերներ, հանգում ենք այն եզրակացության, որ հարսանիքի տեսարանները, ամուսնացող զույգի սիմվոլները ավելի շատ արտահայտվել են կենաց ծառի մոտիվներում: Սովորաբար կենաց ծառի միջնամասում պատկերվում են հարսի ու փեսայի պատկերները` կենաց ծառի սաղարթով, որն ավարտվում է պտղաբերության սիմվոլներով կամ ապագա մանկան պատկերով` որպես պտղաբերության խորհրդանիշ: Նման նկարներում տեսնում ենք մարդկային կյանքի համապատասխան հասկացությունները` հայր, մայր, զավակ, այն ուժերը, որոնք պայմանավորում են կենաց ծառի հավերժության գոյությունը: Զարդարվեստում պսակի տեսարանում տեսնում ենք կենտրոն գլուխ գլխի կանգնած հարսն ու փեսան, նրանց կողքին քավորն ու քահանան: Քավորի ձեռքում կենաց ծառ է լինում, որ դրսևորում է ընտանիքի գաղափարը:

Հարսանեկան կենաց ծառերը սիմվոլներ են, որոնք մարմնավորում են հարսին ու փեսային, նրանց հարազատներին ու բարեկամներին: Հ.Աճառյանը գրում է. «Կը ներկայացնե փեսային գերդաստանը, իսկ վրան շարված խնձորները անոր հարակից զանազան անձնավորությունները… /Հ. Աճառյան,- Հայերեն գավառական բառարան, Թիֆլիս 1913, էջ 1067-1068/: Փառաբանել այս ծառը` նշանակում է փառաբանել հարսանիքի մասնակիցների միասնությունը, նրանց բարեկամական սերտ կապերը: Continue reading

ԱՎԱՆԴԱԿԱՆ ՍՊՈՐՏԱՁԵՎԵՐԸ ԱՐՎԵՍՏԻ ԳՈՐԾԵՐՈՒՄ


ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԷՋԵՐԻՑ

Հայ ժողովուրդը դարերի ընթացքում կերտել է ոչ միայն խաղաղ ապրելու, արարելու և ստեղծագործելու, այլ նաև կերտել է իր հարուստ մշակույթը: Այսօր այդ վիթխարի մշակույթը որպես պատմական սկզբնաղբյուր, մյուս կողմից որպես անզուգական ժառանգություն, անսպառ աղբյուր են ճիշտ ըմբռնելու հայ մշակույթի զարգացման ընթացքը, ուղղությունները: Մշակույթի զարգացման պատկերային արտացոլումները իրենց արտահայտությունն են ստացել զարդաքանդակներում ու զարդանկարներում: Թուղթն ու մագաղաթը, վրձինն ու գրիչը, թանաքն ու ներկանյութերը անհամեմատ շատ հնարավորություններ են ընձեռնել մանրանկարիչներին, քան մյուս ուղղություններում: Զարդարվեստի մոտիվները դարերի ընթացքում խիստ փոփոխության են ենթարկվել, տարբեր նշանակություն ունեցել ու ծառայել են տարբեր նպատակների:
Հայ ժողովրդի զարդարվեստի մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում բուսական, կենդանական, կենաց ծառի, տոնահանդեսների, պայքարի մոտիվները: Դրանք շատ հաճախ արտահայտել են միստիկ-դիցաբանական բնույթ, չարի ու բարու, գարնան զարդոնքի ու աշնան, մահվան ու վերածննդի գաղափարախոսությանը:
Հայկական ժողովրդական խաղերը դասակարգվում են խմբերի.
1/ արտադրական, 2/ հասարակական, 3/ դրամատիկական, ծաղրախաղեր, 4/ մարզական, 5/ զվարճախաղեր, 6/ սեղանախաղեր, 7/ մտավարժական, 8/ ծիսական:

Յուրաքանչյուր խաղաձև մարզում էր մարդու ճկունությունն ու ճարպկությունը, հնարամտությունը, ուժն ու կորովը, նպաստում ուշադրության զարգացմանը, արագաշարժությանը, ճշգրտությանը, սրատեսությանը, ուշիմությանը ու շարժունակությանը, սովորեցնում էին խառը իրադրության մեջ տարբերել իր և մրցակից թիմի անդամներին: Continue reading

Թիվ 8 /148/, Օգոստոսի 31 , 2016թ.


%d0%b1%d0%b5%d0%b7%d1%8b%d0%bc%d1%8f%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9

 

Շարունակել կարդալ →

Թիվ 7 /147/, Հուլիսի 30, 2016թ.


 

%d0%b1%d0%b5%d0%b7%d1%8b%d0%bc%d1%8f%d0%bd%d0%bd%d1%8b%d0%b9

Շարունակել կարդալ →

 

Թիվ 6 /134/, Հունիսի 30, 2015թ.


 

666

 Շարունակել կարդալ →

Թիվ 6 /122/, Հուլիսի 1, 2014թ.


Թիվ 6 /122/ Հուլիսի 1   2014թ.

 

Շարունակել կարդալ →

ԲԱՐԵՊԱՇՏ ԵՎ ՄԵԾԱՓԱՌ ԻՇԽԱՆԸ



ՆՅՈՒԹԸ  ՄԵԶ  Է  ՏՐԱՄԱԴՐԵԼ   ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ  ՊՄՊ   ՄԱՐԶԱՅԻՆ    ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ  

13-րդ դարի  սկզբում թուրք-սելջուկյան բռնատիրությունից ազատագրվում է Սյունյաց աշխարհը և այն, իբրև ժառանգական սեփականություն, տրվում է ազատագրական մարտերում հերոսացած, Զաքարյանների հովանավորությունը վայելող Լիպարիտ Օրբելյանին:  Շուտով Նորավանքը դառնում է Օրբելյանների հոգևոր-մշակութային կենտրոնն ու տոհմական դամբարանատեղին, իսկ Ստեփանոս մետրոպոլիտը այն հռչակում է  Սյունյաց եպիսկոպոսության աթոռանիստ կենտրոն: Օրբելյանների իշխանության օրոք խաղաղություն է տիրում և երկիրը աստիճանաբար բարգավաճում է. վերականգնվում են հափշտակված տարածքները, ավելանում` նորերը: Նրանց վարած ճկուն քաղաքականության ու հզոր ռազմավարության շնորհիվ է, որ Սյունյաց աշխարհը պահպանում է իր ինքնուրույնությունը, իսկ Նորավանքի վանական համալիրը,  չդառնալով օտար նվաճողների ավերածությունների թիրախ, կանգուն է մինչ օրերս և հիացմունք է պատճառում բազմաթիվ այցելուների:

  Պատմության էջերիցՏարսայիճ Օրբելյանի օրոք Սյունիքի իշխանապետությունը հասավ իր զարգացման գագաթնակետին: Տարսայիճը Լիպարիտ Օրբելյանի հինգ որդիներից ամենակրտսերն էր և իշխանությունը ժառանգել էր եղբորից` «արքայաշուք» իշխան Սմբատից (1273թ. Սմբատի մահից հետո): «Նա զորեղ և մարտնչող մարդ էր, բոլոր գործերում հաջողակ, նաև բարեպաշտ ու խիստ աստվածասեր»,-այսպես է նկարագրում նրան Ստեփանոս Օրբելյանը:

 Տարսայիճը հայտնի էր իր բազում բարեգործություններով և եկեղեցաշինությամբ: Նրա կառուցողական գործերի մասին հիշատակվում են Վայոց ձորի, Գորիսի և Սիսիանի վիմական մի շարք արձանագրություններում, որոնց թիվը հասնում է 36-ի:

 Տարսայիճը եղբոր` Սմբատի հիշատակին կառուցում է եկեղեցի-դամբարանատուն և այստեղ է տեղափոխում նրա աճյունը (1275թ. Ս.Գրիգոր եկեղեցին):

 Տաթևի եկեղեցուն մեծ նվիրատվություն է անում. «զարդարում է սպասքներով ու գեղեցիկ հանդերձներով», եկեղեցուն է վերադարձնում վաղուց հափշտակված վեց գյուղերը:

 Ցախաց Քարի վանքին նվիրում է մեկ գյուղ և մեկ այգի:

 Այգիներ է նվիրում Հերմոնի վանքի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցուն:

 «Բարեպաշտ և մեծափառ իշխան» Տարսայիճի հրամանով Տեր-Սարգիսը Արփա գյուղում գետի վրա կառուցում է մի ընդարձակ և լայն կամուրջ, որ հիացմունք է պատճառում տեսնողներին:

 Հայաստանի 150 եկեղեցիների ազատում է հարկերից: Continue reading

ԹԻՎ 4 /108/ 30-Ը ԱՊՐԻԼԻ, 2013Թ.


ԼՈՒՐԵՐ ՄԱՐԶԻ ԱՌՕՐՅԱՅԻՑ

Ապրիլի 28-ին տոնական տրամադրություն էր Արենիում. գինու գործարանում բացվում էր գինու համտեսի սրահ: Բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ ժապավենը կտրելու պատիվը վերապահված էր մարզպետ Էդգար Ղազարյանին և ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան Ջոն Հեֆֆերնին: Սրահը բացվել է Արենիի գինու գործարանի և «ՔԱՐԴ ԱգրոԿրեդիտ» Ունիվերսալ Վարկային Կազմակերպության համագործակցությամբ:

Միջոցառմանը մասնակցում էին նաև ՀՀ մշակույթի և էկոնոմիկայի նախարաությունների, Վայոց ձորի մարզպետարանի պաշտոնյաներ ու մարզի գինեգործները:

ՏՈՆԱԽՄԲՈՒԹՅՈՒՆ` ՆՎԻՐՎԱԾ  ՆՈՐԱՎԱՆՔԻ  ՏՈՆԻՆ

Հայաստանյաց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Քրիստոսի Հարությանը հաջորդող երրորդ կիրակին անվանում է Աշխարհամատրան՝ ի հիշատակ Երուսաղեմի առաջին եկեղեցու հիմնադրման: Այն անվանում են նաև Կանաչ կիրակի: Այս տարի Կանաչ կիրակին տոնվեց ապրիլի 14-ին: Այդ օրը նաև Նորավանքի ուխտի օրն է:

Ի նշանավորումն այդ օրվա Նորավանքում թեմի փոխառաջնորդ Տ. Զարեհ վրդ. Կաբաղյանը մատուցեց Սբ. Պատարագ` նախագահությամբ Վայոց Ձորի թեմի Առաջնորդ Գերաշնորհ Տ. Աբրահամ եպիսկոպոս Մկրտչյանի: Սբ.Պատարագի ընթացքում ոգեշունչ քարոզ խոսեց Հայր Զարեհը: Սբ.Պատարագին ներկա էին մարզպետարանի պաշտոնեությունը մարզպետ Էդգար Ղազարյանի գլխավորությամբ և բազմաթիվ ուխտավորներ:

Արդեն ավանդույթ է դարձել տոնին նվիրված տոնակատարության կազմակերպումը: Այս տարի ևս  Սբ.Պատարագի ավարտին Վայոց Ձորի թեմը, առաջնորդությամբ Սրբազան Հոր, կազմակերպել էր մեծ տոնախմբություն…

ՇԱՐՈՒՆԱԿԵԼ ԿԱՐԴԱԼ

Թիվ 8 /56/ ՀՈՒՆԻՍԻ 30ˌ 2009թ.


ՏԵՂԻ  ՈՒՆԵՑԱՎ  ՄԱՐԶԽՈՐՀՐԴԻ  ՆԻՍՏ

* Հունիսի 10-ին մարզպետ Վ. Մաթևոսյանի նախագահությամբ տեղի ունեցավ մարզային խորհրդի հերթական նիստը, որին բացի փոխմարզպետներից, մարզպետարանի աշխատակազմի պատասխանատու աշխատողներից մասնակցում էին  նաև ՀՀ ՏԿՆ աշխատակազմի տարածքային կառավարման և զարգացման վարչության վարչական վերահսկողության բաժնի գլխավոր մասնագետ Ա. Մանգասարյանը, մարզային դատախազ Հ. Պալյանը, ՀՀ ոստիկանության մարզային վարչության պետ Լ. Սարգսյանն ու ՀՀ ԱԱԾ մարզային վարչության պետ Գ. Պետրոսյանը:

Հրավիրված էին համայնքների ղեկավարներն ու աշխատակազմի քարտուղարները և ֆինանսիստները,  տարածաշրջանի ՋՕԸ-երի տնօրենները: Մարզխորհրդի նիստին մասնակցեցին նաև «Հայաստանի էլ. Ցանցեր» ՓԲԸ-ի գլխ. տնօրենի տեղակալ Գ. Մաքսիմովն ու այլ պատասխանատու աշխատողներ:

Օրակարգում ներառված էր հետևյալ հարցերը.

1. 2009թ տեղական բյուջեների հինգ ամիսներին ամրագված եկամուտների հավաքագրման և նախորդ տարիներին կուտակված աշխատավարձի ու սոց. վճարների պարտքերի մարման, նախորդ տարիներին կուտակված հողի հարկի և գույքահարկի ապառքների ու տույժերի, տուգանքների 2008թ. գոյացած հողի հարկի և գույքահարկի ապառքների հավաքագրման  ընթացքի, ինչպես նաև «Հողի հարկի մասին» և «Գույքահարկի մասին» ՀՀ օրենքներում կատարված փոփոխությունների  մասին: /Զեկ. աշխատակազմի ֆին. և սոց.տնտ.զարգ. վարչության պետ Ռ. Հայրապետյան/

2. Ոռոգման աշխատանքների կազմակերպման ընթացքի մասին: /Զեկ. աշխատակազմի գյուղ. և բնապահ. վարչության պետ Բ. Մկրտչյան/

3. ՀՀ Նախագահի, ՀՀ Ազգային ժողովի, ՀՀ Կառավարության և ՀՀ Վարչապետի կողմից ընդունված իրավական ակտերի ու դրանցում կատարված փոփոխությունների ու լրացումների մասին: /Զեկ. աշխատակազմի քարտուղարության պետ Հ. Կարապետյան/

4.Մարզային դատախազի միջնորդագրի մասին: /Զեկ. մարզի դատախազ Հ.Պալյան/

Բացի օրակարգային հարցերից քննարկման դրվեց մարզի էներգետիկ օբյեկտների շահագործման, անվտանգ սպասարկման ու վթարավերականգնողական աշխատանքներին վերաբերող հարցերը, որոնցից առանձնակի կարևորվեց ՀԵՑ-ի համապատասխան կազմակերպության հետ չհամաձայնեցված` ինքնակամ իրականացվող շինություններին ու համայնքների ղեկավարների կողմից հողհատկացումներին:

Քննարկված հարցերի վերաբերյալ ընդունվեցին համապատասխան որոշումներ, նիստն ամփոփեց մարզպետ Վ. Մաթևոսյանը:

ՀՐԵԱԿԱՆ    ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ`   ԵՂԵԳԻՍՈՒՄ

Հայտնաբերվել է 1997-98թթ-ին

Վերանորոգվել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու Սյունյաց թեմի

և ՀՀ Մշակույթի նախարարության համատեղ ջանքերով

Հայ Առաքելական եկեղեցու Սյունյաց թեմի առաջնորդ Աբրահամ եպս. Մկրտչյանի նախաձեռնությամբ Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի «Գիտելիք» համալսարանում կազմակերպվեց երկօրյա գիտաժողով` նվիրված Եղեգիսի միջնադարյան հրեական գերեզմանոցի բացմանը: Գիտաժողովին մասնակցում էին տեղական իշխանության, ՀՀ նախարարությունների ներկայացուցիչներ, դեսպաններ, հնեագետներ ու պատմաբաններ, Իսրայելից ժամանած հյուրեր:

ՀՐԵԱԿԱՆ    ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ`   ԵՂԵԳԻՍՈՒՄ

Մարզպետ Վարդգես Մաթևոսյանի ողջույնի խոսքից հետո հնչեցին գիտական զեկույցներ, որոնք ունեին պատմական մեծ խորհուրդ: Նախ ՀՀ Մատենադարանի Դոկտոր Արամ Թոփչյանը հանգամանալից ներկայացրեց պատմական հարուստ տվյալներ հին ու միջնադարյան Հայաստանի հրեաների վերաբերյալ, իսկ Երուսաղեմի Հրեական Համալսարանի պրոֆեսոր Մայքլ Սթոունը խոսեց Եղեգիսի հրեական գերեզմանատան մասին.

–   Եղեգիսի գերեզմանատեղին բացահայտում է Վայոց ձորում նախկինում անհայտ միջնադարյան հրեական համայնքի գոյությունը,- ասաց նա: Այստեղ հայտնաբերեցինք 64 ամբողջական տապանաքարեր ու ավելի մեծ թվով տապանաքարերի բեկորներ: Գերեզմանատունը, որը գտնվում է Եղեգնաձորից 26կմ դեպի հյուսիս այժմյան Եղեգիս գյուղի տարածքում` Արփա գետի վտակ Եղեգիսի ափին, զբաղեցնում է 1550քմ տարածք:

Իսրայելի Հնագիտության Ինստիտուտի դոկտոր Դավիթ Ամիթը լրացնելով Մ. Սթոունի խոսքը մանրամասնեց գերեզմանատան տապանաքարերին արված արձանագրությունները, որոնք ըստ Երուսաղեմի փորձագետների ունեն հարյուրավոր տարվա հնություն, շատերն էլ իրենց վրա կրում են 13-րդ դարի վերջին ժամանակահատվածին պատկանող արձանագրություններ.

–  Դրանցում նշված տարեթվերը մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում,- ավելացրեց Դ. Ամիթը,- ամենահինը պատկանում է 1266թ-ին, իսկ ամենավերջինը` 1346/7-ին, որից և պարզ է դառնում, որ գերեզմանատունը գործել է մոտ մեկ դար:

ՀՐԵԱԿԱՆ    ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ`   ԵՂԵԳԻՍՈՒՄ

Շարունակել կարդալ→